Zekat Kimlere Verilir, Şartları Nelerdir?

İslam dininin beş temel şartından biri olan zekat, toplumsal dayanışmanın ve yardımlaşmanın en önemli köprülerinden biridir. Kelime anlamı olarak "temizlenme", "çoğalma" ve "bereket" manalarına gelen zekat, belirli bir mal varlığına sahip olan Müslümanların, mallarının bir kısmını ihtiyaç sahiplerine vermesi ibadetidir. Peki, zekat kimlere verilir ve zekat verme şartları nelerdir?

Zekat Nedir ve Neden Verilir?

Zekat, hicretin ikinci yılında Medine’de farz kılınmıştır. Kur'an-ı Kerim'de pek çok ayette namazla birlikte zikredilen zekat, sadece bir yardım değil, aynı zamanda malın şükrüdür. İslam inancına göre zekat, zenginin malındaki fakirin hakkıdır. Bu ibadet, toplumdaki gelir adaletsizliğini azaltırken bireyin cimrilik ve dünya malına aşırı hırs gibi duygulardan arınmasını sağlar.

Zekat Vermenin Şartları Nelerdir?

Bir kimsenin zekat vermekle yükümlü tutulabilmesi için İslam hukukuna göre belirli kriterleri taşıması gerekir. Bu şartlar şunlardır:

• Müslüman Olmak: Zekat, İslami bir yükümlülüktür.
• Akıl Sağlığı ve Ergenlik: Zekat mükellefinin akıl sağlığının yerinde ve ergenlik çağına girmiş olması gerekir (Bazı mezheplerde çocuk ve akli dengesi yerinde olmayanların malından velisi tarafından zekat verilir).
• Hür Olmak: Kişinin kendi iradesiyle tasarruf edebilecek özgürlüğe sahip olması gerekir.
• Nisap Miktarına Sahip Olmak: Borçlarından ve asli ihtiyaçlarından fazla, belirli bir miktarda mala sahip olmak.

Nisap Miktarı Nedir?

Nisap, zekatın farz olması için belirlenen asgari zenginlik ölçüsüdür. Temel ihtiyaçlar (ev, araba, ev eşyası) dışında, 80.18 gram altın veya buna eşdeğer nakit para, ticaret malı ya da gümüşe sahip olan kişi, dini açıdan zengin sayılır. Bu malın üzerinden tam bir kameri yıl geçmiş olması şarttır.

Zekat Kimlere Verilir? (Zekat Alabilecek Kişiler)

Zekatın kimlere verileceği Tevbe Suresi'nin 60. ayetinde açıkça belirtilmiştir. Bu gruplar şunlardır:

• Fakirler: Hiçbir malı veya geliri olmayan kişiler.
• Miskinler: Geçimini zor sağlayan, temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan yoksullar.
• Borçlular: Borcu olan ve ödeme gücü bulunmayanlar.
• Yolda Kalmışlar: Yolculuk esnasında parası biten ve memleketine dönemeyen kişiler.
• Zekat Memurları: Zekat toplamakla görevlendirilen kişiler.
• Müellefe-i Kulub: Kalpleri İslam’a ısındırılmak istenenler.
• Allah Yolunda Çalışanlar: İlim talebeleri ve din için mücadele edenler.
• Köleler: Hürriyetine kavuşmak isteyen esir ve köleler.

Zekat Kimlere Verilmez?

İslam hukukuna göre, kişinin bakmakla yükümlü olduğu yakınlarına zekat vermesi geçerli değildir. Zekat verilemeyecek kişiler şunlardır:

• Anne, baba, büyükanne ve büyükbabalar.
• Çocuklar ve torunlar (Altsoy ve üstsoy).
• Eşler (Kocanın hanımına zekat vermesi caiz değildir).
• Zengin sayılan müslümanlar.
• Gayrimüslimler (Sadaka verilebilir ancak zekat verilemez).

Zekat İbadetinde Niyetin Önemi

Zekat verirken dikkat edilmesi gereken en önemli husus, verilen malın veya paranın zekat niyetiyle verilmesidir. Karşıdaki kişiye bunun zekat olduğunu söylemek şart değildir; ancak kalpten bu niyetin geçirilmesi ibadetin geçerliliği için esastır.