Avrupa'da Satılan Gıdalardaki E-Kodları: Domuz Katkısı ve Alkol | İslam Gündemi

Avrupa Marketlerinde Uzak Durulması Gereken E-Kodları: Domuz Türevleri ve Alkol

Avrupa'da yaşayan Müslümanlar için market alışverişi, sadece bir ihtiyaç giderme süreci değil, aynı zamanda titiz bir içerik denetimi eylemidir. Modern gıda endüstrisinde ürünlerin dokusunu, rengini ve raf ömrünü korumak amacıyla kullanılan binlerce katkı maddesi, Avrupa Birliği standartlarına göre "E-Kodları" ile tanımlanmaktadır. Ancak bu kodların bir kısmı hayvansal (özellikle domuz) kaynaklı olabildiği gibi, bir kısmı da üretim aşamasında alkol türevleri ile muamele görmektedir. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın helal gıda kriterleri ve fıkhi hassasiyetler ışığında, Avrupa marketlerinde karşınıza çıkan ve uzak durulması gereken temel E-kodlarını sizler için listeledik.

E-Kodları Neden Risk Taşır?

E-kodları sistemi (E-Numbers), gıda katkı maddelerinin güvenliğini belirtmek için kullanılan bir Avrupa standardıdır. Bir maddenin "E" kodu almış olması, onun sağlık açısından belirli testlerden geçtiğini gösterse de, o maddenin dini açıdan "helal" olduğu anlamına gelmez. Birçok katkı maddesi hem bitkisel hem de hayvansal kaynaklardan elde edilebilir. Avrupa'daki gıda üretiminde maliyetin düşük olması nedeniyle sığır yağı yerine domuz yağı veya yan ürünlerinin tercih edilmesi, bu kodları Müslüman tüketiciler için riskli hale getirmektedir.

Kesinlikle Uzak Durulması Gereken Haram ve Şüpheli Kodlar

Aşağıdaki kodlar, hayvansal kaynaklı olma ihtimali en yüksek olan ve İslam fıkhına göre "necis" kabul edilen maddeleri barındırabilir:

E120 (Karmin/Carmine): Cochineal adlı böcekten elde edilen kırmızı renklendiricidir. Hanefi mezhebine göre böceklerin tüketimi caiz görülmediği için bu maddeden kaçınılmalıdır.
E441 (Gelatine): Jelatin genellikle E-kodu olarak değil, doğrudan isim olarak yazılır. Avrupa'da satılan şekerleme, yoğurt ve tatlılardaki jelatinin %90'ı domuz kaynaklıdır. Pakette "Halal" veya "Vegan" ibaresi yoksa kesinlikle haram kabul edilmelidir.
E471, E472 (Mono ve Digliseritler): Yağ asitleridir. Pastacılık ürünlerinde ve dondurmalarda yaygın kullanılır. Bitkisel (pflanzlich) olduğu açıkça belirtilmedikçe, domuz yağı türevi olma riski çok yüksektir.
E542 (Edible Bone Phosphate): Hayvan kemiklerinden elde edilen bir fosfat türüdür. Kaynağı belirsiz hayvansal ürün sınıfına girer.
E631 (Disodyum İnosinat): Genellikle et sularında ve hazır çorbalarda lezzet artırıcı olarak kullanılır. Çoğunlukla et veya balıktan elde edilir; İslami usule göre kesilmemiş hayvan riski taşır.
E904 (Shellac): Bir böcek türünün salgısından elde edilen parlatıcıdır. Çikolata kaplamalarında ve meyvelerin parlatılmasında kullanılır. Şüpheli kategorisindedir.
E920 / E921 (L-Cysteine): Unlu mamullerde hamur düzenleyici olarak kullanılır. İnsan saçı, tavuk tüyü veya domuz kılından elde edilebildiği için fıkhen büyük bir vebal taşır.

Alkol ve Solvent İçeren Maddeler

Gıda endüstrisinde alkol, sadece bir içecek olarak değil, aroma çözücü (solvent) olarak da karşımıza çıkar. Özellikle E1510 (Ethanol) ve E1520 (Propylene Glycol) gibi maddeler aroma taşıyıcısı olarak kullanılır. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın genel görüşüne göre, nihai üründe sarhoş edici özelliği kalmayan ve teknik bir zorunluluk olarak kullanılan çok düşük miktardaki alkol türevleri ürünü haram kılmaz; ancak takvaya en uygun olanı, aroması "alkolsüz" (alcohol-free) üretilen ürünleri tercih etmektir.

Avrupa Marketlerinde Helal Alışveriş İçin 5 Altın Kural

"Vegetarisch" veya "Vegan" Logolarını Takip Edin: Bir ürün "Vegan" ise içinde domuz yağı, jelatin veya hayvansal enzim bulunmadığı garanti altındadır. Bu, helal arayışındaki en pratik yöntemdir.
Pflanzlich (Bitkisel) İbaresi: İçindekiler listesinde yağ asitlerinin yanında "pflanzlich" yazıyorsa, o ürünün bitkisel kaynaklı olduğu anlaşılır.
Sertifika Doğrulaması: Ürün üzerinde Avrupa'da yetkinliği olan helal sertifika logolarının (HQC, Halal Europe vb.) olup olmadığını kontrol edin.
Uygulama Kullanın: Almanya ve çevresinde yaygın olan HalalCheck gibi mobil uygulamalarla ürünün barkodunu okutarak içeriğin fıkhi durumunu anında görebilirsiniz.
Şüpheliyi Terk Edin: Efendimiz'in (s.a.v) "Şüpheli olanı bırak, şüphe vermeyene bak" tavsiyesi gereği, içeriğinden emin olamadığınız "E" kodlu bir ürünü tüketmemek kalbin huzuru için en doğrusudur.

Sonuç

Avrupa pazarlarında sunulan gıdalar, teknolojik olarak gelişmiş olsa da içerik bakımından Müslümanlar için "mayın tarlası" gibidir. E120, E441, E471 ve E920 gibi kodlar konusunda bilinçlenmek, sadece sağlıklı beslenmek değil, aynı zamanda manevi hayatımızı da korumak anlamına gelir. Unutulmamalıdır ki, vücudun beslendiği helal lokma, duaların kabulü ve kalbin selameti için temel şarttır.

İslam Gündemi ekibi olarak Avrupa'daki kardeşlerimizin yaşamını kolaylaştıracak fıkhi bilgilendirmelere devam edeceğiz. Merak ettiğiniz başka bir katkı maddesi veya gıda terimi varsa yorumlarda belirtebilirsiniz.